EEG (Elektroensefalogram) Nedir?
Beynin farklı bölgeleri farklı karakterde dalga aktivitesi üretir. Beyinle ilgili bozukluklarda bu dalga formları değişir. EEG kayıtları sayesinde bozukluğun beynin hangi bölgesinde ve ne şekilde olduğu belirlenebilir; bu da birçok nörolojik hastalığın tanısına katkı sağlar.
EEG, özellikle epilepsi tanısında kullanılan temel nörolojik testlerden biridir. Bununla birlikte beyin işlevlerinin etkilenebildiği diğer durumların değerlendirilmesinde de kullanılabilir.
EEG Türleri Nelerdir?
EEG, kişinin şikâyetlerine ve doktorun planına göre farklı şekillerde uygulanabilir:
Standart EEG: Elektrotlar yerleştirildikten sonra tipik olarak 20 ila 40 dakika sürer. Bu süre boyunca gözleriniz kapalı, rahat bir pozisyonda dinlenirsiniz.
Uyku gerektiren EEG: Bazı özel durumlarda test sırasında uyumanız gerekebilir. Bu durumda çekim daha uzun sürer ya da gece uyku saatinde gerçekleştirilir.
Video EEG: Beyin aktivitesi kaydedilirken eş zamanlı olarak video kaydı da alınır ve vücut hareketleri de izlenir. İki kaydın birleştirilmesi sayesinde ayırıcı tanı daha net yapılabilir.
EEG Neden Yapılır?
EEG, başta epilepsi olmak üzere beyin işlevlerini etkileyen birçok durumda yararlı bilgiler sağlar. Beyin aktivitesindeki değişiklikleri tespit ederek aşağıdaki durumların tanısında kullanılabilir:
Epilepsi
Bilinç bulanıklığı ve kafa karışıklığı
Çeşitli metabolik nedenlere bağlı beyin işlev bozukluğu (ensefalopati)
Beyin enfeksiyonları (herpes ensefaliti, menenjit)
Uyku bozuklukları
Demans- Bunama
Beyin tümörü
Kafa travmasına bağlı beyin hasarı
İnme (felç) ile birlikte görülen bilinç değişikliği
Creutzfeldt-Jakob hastalığı gibi özel hastalıklar
Kalıcı komadaki bir kişide beyin ölümünün doğrulanması amacıyla da EEG tetkikinden yararlanılabilir.
EEG Öncesinde Ne Yapmalıyım?
Beslenme ve ilaçlar
Genellikle tok olmanız istenir; çünkü açlık normalde de beyin aktivitesini etkileyebilir. EEG ile kişinin o anki beyin aktivitesi ölçüldüğü için, aksi belirtilmedikçe her zamanki ilaçlarınızı kullanabilirsiniz. Kullandığınız ilaçları çekim öncesinde sağlık ekibine bildirmeniz yararlı olur.
Diğer önlemler
Saçlı deriye yapıştırılan elektrotların kaydı net yapabilmesi için saçlarınızın temiz olması gerekir.
EEG sırasında uyumanız gerekiyorsa, sağlık uzmanınız sizden EEG’den önceki gece daha az uyumanızı veya hiç uyumamanızı isteyebilir.
EEG Çekimi Nasıl Yapılır?
EEG sırasında çok az rahatsızlık hisseder veya hiç hissetmezsiniz. Elektrotlar size herhangi bir his iletmez; yalnızca beyin dalgalarınızı kaydeder. Çekim süreci genellikle şu aşamalardan oluşur:
Elektrotların yerleştirilmesi: Bir teknisyen, başınızdaki belirli bölgeleri seçerek elektrotları kafa derinize yerleştirir. Bu bölgeler, kaydın kalitesini artırmak için özel bir madde ile temizlenebilir. Elektrotlar özel bir yapıştırıcıyla sabitlenir; bazen bunun yerine elektrotlarla donatılmış elastik bir başlık da kullanılabilir.
Kaydın alınması: Elektrotlar, beyin dalgalarını yükselten ve bilgisayar ekipmanına kaydeden bir cihaza kablolarla bağlanır. Elektrotlar yerleştirildikten sonra EEG tipik olarak 20 ila 40 dakika sürer.
Çekim sırasında: Gözleriniz kapalı, rahat bir pozisyonda dinlenir halde olmanız istenir. Teknisyen çeşitli zamanlarda gözlerinizi açıp kapatmanızı ve birkaç dakika derin nefes almanızı isteyecektir. Ardından farklı frekanslarda yanıp sönen ışık uyaranı uygulanır. Çekimin her aşamasında teknisyen tarafından bilgilendirilirsiniz.
Çekimden sonra: Teknisyen elektrotları saçlı deriden çıkarır. İşlem sırasında ve sonrasında rahatsız edici bir his yaşamazsınız ve günlük rutininize dönebilirsiniz.
EEG Güvenli mi? Riskleri Nelerdir?
EEG güvenli bir yöntemdir ve hasta için herhangi bir tıbbi risk taşımaz. EEG çekiminin yapılmaması gereken (kontrendike) bir durum da bulunmamaktadır. Bazen epilepsi hastalarında test sırasında nöbet tetiklenebilir; bu durumda uygun tıbbi tedavi ile nöbete hemen müdahale edilir.
EEG Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?
Elde edilen EEG kayıtları nöroloji uzmanı tarafından yorumlanır. Hastanın şikâyetlerine göre hangi beyin aktivite bozukluğunun bulunduğu bu sayede tespit edilebilir. EEG, başta epilepsi olmak üzere hastalıkların tanısının konulmasında ve tedavi takibinde önemli bir nörolojik tetkik yöntemidir.
EEG Hakkında Sık Sorulan Sorular
EEG ne işe yarar?
EEG, beynin elektriksel aktivitesini dalga formları şeklinde kaydeder. Bu kayıtlar, nöroloji uzmanının beyindeki bozukluğun hangi bölgede ve ne şekilde olduğunu değerlendirmesine yardımcı olur. Özellikle epilepsi tanısında temel testlerden biridir.
EEG çekimi acı verir mi?
EEG sırasında çok az rahatsızlık hissedersiniz veya hiç hissetmezsiniz. Elektrotlar size herhangi bir his iletmez, yalnızca beyin dalgalarınızı kaydeder.
EEG çekimi kaç dakika sürer?
Elektrotlar yerleştirildikten sonra EEG tipik olarak 20 ila 40 dakika sürer. Uyku gerektiren özel durumlarda çekim daha uzun sürebilir ya da gece uyku saatinde gerçekleştirilebilir.
EEG’nin riski var mı?
EEG güvenli bir yöntemdir ve hasta için herhangi bir tıbbi risk taşımaz. Bazen epilepsi hastalarında test sırasında nöbet tetiklenebilir; bu durumda uygun tıbbi tedavi ile nöbete hemen müdahale edilir.
EEG öncesinde aç mı olmalıyım?
Hayır. Genellikle tok olmanız istenir; çünkü açlık normalde de beyin aktivitesini etkileyebilir.
EEG öncesinde ilaçlarımı kullanmalı mıyım?
EEG ile kişinin o anki beyin aktivitesi ölçüldüğü için, doktorunuz aksini belirtmedikçe her zamanki ilaçlarınızı kullanabilirsiniz. Kullandığınız ilaçları sağlık ekibine bildirmeniz yararlı olur.
EEG çekimine saçlarım nasıl gelmeli?
Elektrotlar saçlı deriye yapıştırıldığı için kaydın net alınabilmesi adına saçlarınızın temiz olması gerekir.
EEG için uykusuz kalmak gerekir mi?
EEG sırasında uyumanız gerekiyorsa, sağlık uzmanınız sizden çekimden önceki gece daha az uyumanızı veya hiç uyumamanızı isteyebilir. Bu konuda doktorunuzun yönlendirmesine uyunuz.
Video EEG nedir?
Video EEG’de beyin aktivitesi kaydedilirken eş zamanlı olarak video kaydı da alınır ve vücut hareketleri de izlenir. İki kaydın birleştirilmesi, ayırıcı tanının daha net yapılmasına yardımcı olur.
EEG sonuçlarını kim yorumlar?
Elde edilen EEG kayıtları nöroloji uzmanı tarafından yorumlanır.
